Logo Die Sachsen News
Nowiny / Kultura

Załožba za pomnikoškit wobžaruje zhubjenje mnohich pomnikow

Załožba za pomnikoškit wobžaruje zhubjenje mnohich pomnikow
Jako historiski pomnik pod pomnikoškitom: Carola Bridge, kotryž je so w septembru 2024 zdźěla sypnył. Awtorojo Čorneje knihi za pomnikoškit skorža, zo saněrowanske zastatki tež pod pomnikom stejacu infrastrukturu wohroža. (archiwne foto) / foto: Robert Michael/dpa
Z: DieSachsen News
Saněrowanske zastatki, rozpad a wottorhanje - pomnikoškitarjo skorža wo dóńt mnohich twarjenjow a objektow. Čehodla wosebity fonds po jeje měnjenju tež k stratje historiskeje substancy přinošuje.

Němska załožba za pomnikoškit wobžaruje zhubjenje mnohich pomnikow a historiskich twarjenjow w Sakskej, Saksko-Anhaltskej a Durinskej. To rěka w tak mjenowanej čornej knize Němskeje załožby za pomnikoškit. W druhej čornej knize je dźewjeć zhubjenych objektow za Saksku a stajnje šěsć za Saksko-Anhaltsku a Durinsku zapisane. Zdźěla su to spotorhanja a dźělne wottorhanja, druhe su wotstronjenja pomnikoweho statusa abo - kaž w drje najmarkantnišim padźe naspomnjenym Drježdźanskim Carola-Bridgeće - sypnjene objekty. Dalše jědnaće pod pomnikoškitom steja w tutych třoch krajach jako wohrožene. Cyłkownje je so w Němskej w minjenymaj lětomaj znajmjeńša 1 077 pomnikow njenawrótnje zhubiło – wjace hač jedyn wob dźeń.

Awtorojo wobwinuja saněrowanske zastatki, zanjerodźenje, hospodarski ćišć kaž tež wopačne fachowe rozsudy a politiske zwrěšćenja na zhubjenju ležownosćow. Nimo toho Čorna kniha kritizuje, zo tak mjenowany „wosebity fonds“ zwjazkoweho knježerstwa přehusto před saněrowanjom pod pomnikoškitom stejacych infrastrukturnych twarjenjow preferuje. Čorna kniha njeje žana dospołna zběrka zhubjenych pomnikow. Pytanje za spušćomnymi faktami a žórłami za tam dokumentowanymi pomnikowymi stratami je husto ćežke. Rozsudne procesy a požadanja njejsu zdźěla zjawne, rěka w Čornej knize. Nowinske rozprawy su husto zakład za předstajene pady.

Wjace z tuteje kategorije

Poprawom je so jeničce w Sakskej minjene lěta 355 pomnikow zhubiło. To rěka z wotmołwy krajneho knježerstwa na mjeńše prašenje politikarja Zelenych Thomasa Lösera. 13 z nich su bjez dowolnosće spotorhali. W swojej Čornej knize wopisuja awtorojo někotre pady w Sakskej, Saksko-Anhaltskej a Durinskej nadrobnje:

Sakska: Ulrichowa wila w Glauchauwje

1899 natwarjena wila w Glauchauwje we wokrjesu Šwikawa – bywša rezidenca wuznamneho měšćanskeho architekta Reinholda Ulricha – bě lětdźesatki šerjeny dom a tak rozpadej přewostajena, rěka w Čornej knize. Wulke, so wijace, swobodnje stejace twarjenje w stilu historizma bě hač do lěta 1993 wobydlene, steješe wot toho časa prózdne a bu 2024 skónčnje přesadźowane. Kupc bě Diakonija Zapadna Sakskeje, kotraž wobhospodarja hladarnju w bjezposrědnjej bliskosći stareje wile a widźeše wěstotny strach w historiskim twarjenju. Próstwje wo wottorhanje su zamołwite zarjady „njewšědnje spěšnje“ přizwolili. Přepozdźe přińdźe online-peticija wobydlerjow Glauchauwa z wjace hač 750 podpismami. Mjeztym zo peticija hišće běžeše, započachu nalěto 2025 spotorhać.

Saksko-Anhaltska: Renesansny dom w Halle

nad Solawu pokazuje, zo tež sudniske rozsudy zhubjenje pomnikow narunać njemóža. W 16. lětstotku natwarjeny tykowany dom na Brüderowej - po słowach awtorow jedyn z poslednich swojeho razu w měsće - bu w nowembru 2025 zdźěla spotorhany. Wobsedźer je spotorhanje planował. Po rozprawje je wón kupny poskitk wjesneho towarstwa wotpokazał. Pomnikoškit wotpokaza wottorhanski projekt. Slědowaše lěta trajace prawniske rozestajenje, kotrež so před Magdeburgskim wyšim zarjadniskim sudnistwom skónči. Najebać rozsud sudnistwa, zo ma so twarjenje zachować, wona dale rozpadowaše. Loni dóńdźe k dźělnemu sypnjenju zadnjeje strony domu. Z přičin wotwobaranja strachow buchu na to hornje poschody spotorhane.

Durinska: Bywša přebywalnja žonow w Stadtlengsfeldźe

W Durinskej je so njewšědne swědčenje komunalnych socialnych stawiznow zhubiło. Hižo we 18. lětstotku bě impozantne twarjenje na torhošću Stadtlengsfeld w měšćanskej štwórći Wartburg přebywanišćo za žony, pozdźišo tež přebywanišćo za cyłe swójby w nuzowych situacijach. Po měnjenju fachowcow bu wona najskerje „dawno do lěta 1800“ natwarjena. Twarjenje, kotrež město słuša, njebě so spočatnje při nowowuhotowanju wikow wobkedźbowało – najebać pozdatnje k dispoziciji stejace srědki w měšćanskim wuwićowym programje. Po Čornej knize njejsu přičiny za to jasne. Rozpad slědowaše. Loni bu twarjenje skónčnje wěstotne riziko. Akutneho stracha sypnjenja dla bu wona w nowembru spotorhana. Jeničce historiska pinca ma so wotpowědnje wottorhanskim žadanjam zachować.

Copyright 2026, dpa (www.dpa.de). Wšitke prawa wobchowane

Přełožki so z pomocu sztučnej inteligence awtomatizowane. Wjeselimy so na wašu wotmołwu a pomoc při poprawjenju našeje wjacorychłojneje słužby. Pisajće nam na: language@diesachsen.com.
Sachsen News
Čłánek z

Sachsen News

Sachsen News je za wobsah samsny wotpowědny. Kodex platformy dyrbi so wužiwać. Platforma kontroluje a wobchada wobsah po prawnych požadawkach, zwłasć po NetzDG.

Social Media