Wuchod a zapad, w njespokojnosći zjednoćenej

Hdźe so bytostnje rozeznawamy

Sebjeposudźowanje: Woprašani we wuchodnej Němskej hódnoća swój rjad w towaršnosći niše. Žadyn (0 procentow) z nich njewidźi so na skali wot 1 do 10 cyle horjeka; Na zapadźe je to 1 procent. Skerje hłubšo w skali - na schodźenkach 1 do 4 - widźi 29 procentow zapadnych Němcow, ale 35 procentow wuchodnych Němcow. 

Njewobkedźbowanje: 36 procentow naprašowanych na wuchodźe dospołnje abo trochu tezy přihłosowaše: „Ludźo w zbytku Němskeje njerespektuja, kak su ludźo tu w našim regionje žiwi“. Wot woprašanych zapadnych Němcow je to jenož 23 procentow prajiło.

Frustracija we wšědnym žiwjenju: Woprašeni na wuchodźe su nimale powšitkownje njespokojniši z fungowanjom zjawneho žiwjenja, na přikład hdyž dźe wo wěstotu na dróze, wo strowotnistwo abo wo zjawne zarjadnistwo. Napadne wuwzaće su zapłaćomne bydlenja - tu su woprašani zapadni Němcy hišće bóle frustrěrowani. Jeničce 18 procentow je spokojom, 23 procentam wuchodnych Němcow.

Systemowe problemy: Nimale 36 lět po němskim zjednoćenju su woprašani wuchodni Němcy demokratiji skeptisce napřećo hač zapadni Němcy. "Demokratija ma so kóždej druhej statnej formje preferować", na přikład 73 procentow na zapadźe, na wuchodźe pak jenož 62 procentow. Ideju „sylneho wjednika“, kiž móhł njewotwisnje wot parlamenta abo wólbow knježić, podpěruja 13 procentow na zapadźe a 17 procentow na wuchodźe. 

Chabłace stołpy demokratije: Za 51 procentow na wuchodźe je swoboda měnjenja chutnje wohrožena (44 procentow na zapadźe), za 49 procentow wjetšinowy princip (41 procentow), za 45 procentow swoboda nowinarstwa (36 procentow) a za 39 procentow prawniskostatnosć (32 procentow).

Što ma politikarjow starosćić:

Wobraz je tuž na wuchodźe ćěmniši hač na zapadźe – napadnje pak, kelko dowěry do demokratiskich institucijow a do tych w knježerstwje jako cyłk je so střasło.

Wulka njedowěra: Na prašenje za institucijemi 60 procentow na zapadźe praji, zo njedowěrja abo jemu scyła njedowěrja, na wuchodźe hač 70 procentow. Zwjazkowemu sejmej njedowěrja 53 procentow na zapadźe, 62 procentow na wuchodźe, 71 procentow na zapadźe a 76 procentow na wuchodźe, 75 procentow na zapadźe a 78 procentow na wuchodźe. Pozitiwne hódnoty docpěja jenož wjesni předstejićeljo, kotrymž 63 procentow na zapadźe a 55 procentow na wuchodźe dowěrjeja, kaž tež sudnistwa (67 do 60 procentow). Policiji dowěrja 78 procentow na zapadźe a 72 procentow na wuchodźe.

Dwěle na zakładnym zakonju: Tež demokratiju, kaž je w Zakładnym zakonju zapisana, wjele ludźi do prašenja staje: 33 procentow na zapadźe a 43 procentow na wuchodźe su njespokojom. W padźe demokratije, kajkaž poprawom dźensa funguje, je to hišće wyše: 50 procentow na zapadźe a cyłych 62 procentow na wuchodźe. 

Róžojta kritika: Na zapadźe kaž tež na wuchodźe praji nimale kóždy druhi wosobow, zo je demokratija před dźesać lětami lěpje dźěłała (49 a 48 procentow); nimale telko měni, zo budźe demokratija za dźesać lět hišće hubjeńša hač dźensa (45 procentow na zapadźe a 47 procentow na wuchodźe).

Přeće za něčim druhim: Wjace hač połojca woprašanych wuchodnych Němcow (54 procentow) měni, zo dyrbi so politiski system w Němskej w mnohim nastupanju abo dospołnje změnić. W zapadnej Němskej to 42 procentow praji.

Zahubny wusud: Dwaj z třoch woprašanych (66 procentow na zapadźe, 71 procentow na wuchodźe) chiletej skerje njepřezjednej abo scyła njepřezjednaj, zo so politikarjo prócuja, zajimy ludnosće zastupować. Něhdźe wosom z dźesać dwěluja, zo so politikarjo prócuja so z ludnosću nawjazać. 66 procentow na zapadźe a 71 procentow na wuchodźe widźi demokratiju w Němskej wohroženu.

Podhladna korupcija: Na prašenje wo sylnosćach demokratiskeho systema mjenuje jenož 6 procentow na zapadźe a 5 procentow na wuchodźe kmanosć, spěšnje rozsudźeć; 9 resp. 7 proc. maja za sylnosć systema, wukon mytować. Na nawopačne prašenje - za słabosćemi systema - mjenuja překwapjace 50 procentow na zapadźe a 56 procentow na wuchodźe korupciju a wopačne zadźerženje politikarjow.

Dwěle na kompetency: Jenož jara mało dowěrja stronam, najwažniše nadawki w Němskej rozrisać. SPD, Zeleni, Lěwica, BSW a FDP přińdu wšitcy k jednocyfrowym hódnotam, na zapadźe a wuchodźe so snadnje wotchileja. Na čole tutoho prašenja steji: AfD z 18 procentami na zapadźe a 28 procentami na wuchodźe. Tež na zapadźe dowěrja 18 procentow CDU/CSU, na wuchodźe pak jenož dźesać procentow. 23 procentow na zapadźe a 25 procentow na wuchodźe njewidźi žanu stronu jako kmanu rozrisanja.

Copyright 2026, dpa (www.dpa.de). Wšitke prawa wobchowane