Njezboža ze seniorami zapalić debatu wo jězbnosći

Su starši ludźo woprawdźe husćišo do njezbožow zaplećeni?

Při tym wotwisuje sylnje na interpretaciju statistikow. W zašłych lětdźesatkach je podźěl znjezboženych wosobow, kotrež su starše hač 65 lět, jasnje stupał. W Sakskej něhdźe po datach Statistiskeho krajneho zarjada 5,89 procentow w lěće 1995 na 17,81 procentow loni. Zdobom rosćeše pak tež podźěl staršich ludźi w ludnosći cyłkownje. Najwjetša skupina pola znjezboženych wučinjachu loni ludźo mjez 25 a 44 lětami: 28,7 procentow. 

Měrjene na swojim podźělu na cyłkownej ludnosći su starši ludźo po statistiskim zwjazkowym zarjedźe rědšo w awtowych njezbožach zaplećeni hač młódši. Na to skedźbnja tež ADAC. 

Přez lěta wobkedźbowany rozrost šoferow a šoferkow wot 75 lět, kotrež buchu při njezbožach ze smjertnym sćěhom jako hłowny zawinowar registrowane, ma dwě přičinje: Na jednym boku je ličba ludźi z jězbnej dowolnosću w tutej starobje stupała, na tamnym boku wóskuje jich podźěl na cyłkownej ludnosći. 2023 běchu po Tüv-zwjazku 25 procentow šoferow 65 lět a starše, 2015 bě jich hakle 17 procentow. 

Sind staršich ludźi husćišo winu na njezbožach?

Předewšěm młódši a starši šoferojo su hłowni zawinowarjo při njezbožach, kaž z datow Zwjazkoweho statistiskeho zarjada wuchadźa. Tak buchu w lěće 2024 we wjace hač dwě třećinje padow (68,4 procenty), w kotrychž běchu seniorojo w njezbožach z wosobowej škodu zaplećeni, tute tež jako hłowny zawinowar za crash zamołwići. Pola 18- do 24-lětnych njezbožow wobdźělenych šoferow bě wobraz cyle podobny. W starobnej skupinje 25- do 64-lětnych bě podźěl hłownych zawinowarjow z 52,3 procentami jasnje snadniši.

Regionalne statistiki njepředleža za wšitke zwjazkowe kraje. W Durinskej bě podźěl njezbožow, pola kotrychž běchu ludźo nad 65 lětami zawinowarjo, samo hišće wyši hač w cyłoněmskim přirunanju. Z 12.613 wobchadnych njezbožow w lěće 2024, na kotrychž běchu wobdźělnicy wobchada wot 65 lět wobdźělene, běchu so njezboža we wjace hač 70 procentach padow tež wot tutych zawinili. Pola nad-75-lětnych ležeše podźěl samo pola wjace hač 75 procentow.

Što su hłowne přičiny za njezboža pola seniorow?

Při wobchadnych njezbožach, kotrež buchu přez wobdźělnikow wobchada wot 65 lět zawinowane, mjenuja so po statistikach njezboža přeco zaso samsne přičiny: předjězdne zmylki, přewyšena spěšnosć, zmylki při wotbočenju, přesnadne wěstotne wotstawki a wopačne zadźerženje napřećo pěškam.

Što su argumenty za abo přećiwo zwjazowacym přepruwowanjam?

Zwjazki zajimow pohódnoća tajke zwjazowace naprawy jara rozdźělnje. ADAC wotpokazuje zwjazowace pruwowanja jězbneje wustojnosće wot wěsteje staroby. Wopodstatni so to mjez druhim z tym, zo su procesy staroby indiwidualnje jara wšelako wotběžane a rozsudnje skerje strowotny staw a jězbne nazhonjenje. Nimo toho su testy jenož wokomikne wobrazy a móhli jebansku wěstotu wutworić. 

Tüv-zwjazk namjetuje schodźenkowy model: najprjedy tak mjenowane dobrowólne wróćozjewinske jězby, wot 75 lět měli so wróćozjewinske jězby z wida zwjazka prawidłownje a zwjazowace być.

Krajny seniorski rada Durinska hódnoći zawjazowace přepruwowanja dla staroby dla diskriminaciskeho rizika kritisce. Wón podpěruje dobrowólne poskitki. Diskutować pak hodźi so z jeho wida pak, hač dyrbja checki pola lěkarsce zwěsćeneje indikacije obligatoriske być.

Zwjazki seniorow skedźbnjeja na to, zo je mobilita rozsudny faktor při wobdźělenju we wšědnym dnju. Wuzběhnje pak so tež, zo móža wěste chorosće kaž demenca jasnje z jězbnej njekmanosću zwjazane być.

Što su rozdźěle mjez jězbnym stestom, strowotnym šekom a wróćozjewjenskimi jězbami?

Zwjazowace jězdne paćenske testy jeničce staroby dla w Němskej njeje. Po sćazanju jězbneje dowolnosće, na přikład dla namócnych abo drogowych deliktow abo dla přewjele dypkow w Flensburgu, móža pak so medicinsko-psychologiske přepytowanja (MPU) wukazać. Wone so wot zwjazkow kaž ADAC abo Tüva pak tež wotpokazuja, dokelž su jenož wokomikne nahrawanje a k jebanskej wěstoće wjesć. 

Strowotniske čeki su dobrowólne a so na přikład wot ADAC doporuča, kaž štož widźiwosć nastupa. Tež zwjazki seniorow wuprajeja so při tym za dobre zhromadne dźěło mjez seniorami a lěkarjemi. 

Tak mjenowane wróćozhodźenske jězby móža seniorojo něhdźe při jězbnej šuli knihować - njejsu žane pruwowanje w klasiskim zmysle, ale jězba z wobkedźbowanjom a naslědnym wotmołwom, kotraž ma pomhać, swójsku jězbnu kompetencu bóle pohódnoćić.

Kotre warnowanske znamješka we wšědnym dnju rěča za to, zo trjebam podpěru?

Zastupnistwa seniorow pokazuja při warnowanskich znamješkach předewšěm na hromadźeskutkowanju popušćacych kmanosćow, nic jenož na jenički problem kaž na přikład sylnosć widźenja. Jako rizikowe faktory mjenuje krajny senanowy rada Durinska wosebje wobmjezowanja při widźenju, při reakciskej spěšnosći a při kognitiwnej předźěłanskej spěšnosći; Relewantne je nimo toho słuchanje, dokelž su starši tež jako pěškojo abo kolesowarjo wobdźělnikow wobchada. 

Kotre pomocne poskitki su?

Jako narěčenski partner přińdu wotwisnje wot regiona něhdźe njewotwisni wěcywustojni za dobrowólne wróćozjewjenske jězby do prašenja, tež poskitki wočerstwjenja a treninga jězbneje wěstoty so poskićeja, kaž wot ADAC, Tüva abo jězbnych šulow.

Dokelž pak njejsu so seniorojo jenož jako awtowe, ale tež jako kolesowarjo na wobchadźe wobdźělić a při njezbožach wosebje wohroženi, so regionalnje tež tu wosebite poskitki činja. W Saksko-Anhaltskej startuja wot apryla mjez druhim wjacore ludowe uniwersity wotpowědne kursy.

Copyright 2026, dpa (www.dpa.de). Wšitke prawa wobchować