Generaciska dźěłowa woda: Je hišće dosć zastaranja?

połdra lětomaj

stare knježerstwo Sakskeje program „Woda přichoda Sakskeje“ zahajiło. W nim su wopisane přichodne potrjeby - wot zjawneho zastaranja z wodu přez přiměrjenje rěčnych zawěrow hač k zdźeržowanju wody w kónčinje a wobhospodarjenju při niskej wodźiznje. Tehdy trochuchu inwesticisku potrjebu na 1,6 miliardow eurow. Po dimensiji nadawkow měrjene móhła potrjeba dołhodobnje hišće rosć, měni fachowc za wodu Andy Philipp.

Hladajo na napjate etatowe połoženje w Bayerskej je dwělomne, hač hodźa so wšitke naprawy programa zwoprawdźić. Jedne je wěste: Zastaranje z wodu zawěsćić je nadawk generacije, w kotrymž dyrbja hišće wjele miliardow eurow běžeć. Přisłušny krajny zarjad je daloko wot stracha wušerjeny. Ale ludźo kaž Filip wědźa, zo dyrbi so ludnosć tež w přichodźe na změny nastajić.

Sakska je po cyłym Zwjazku přikład při přetrjebje wody

: Saksojo su hižo nětko najwjetši lutowarjo wody w cyłoněmskim přirunanju. W Němskej wučinja tuchwilna přetrjeba wody něhdźe 125 litrow na dźeń, w Sakskej mjenje hač 100 litrow, praji Philipp. To zaleži předewšěm na inwesticijach do wodźiznoweje infrastruktury po přewróće. Nowe pipeliny a nowa technika zaručeja mjenje pohubjenjow po puću k přetrjebarjej na wuchodźe. 

Filip ma za wulki luksus, zo so w tutym kraju woda wuběrneje kwality mjenje abo bóle darmotnje k płaćiznje dodawa. Něhdźe 40 procentow wobydlerstwa w Sakskej dóstawa pitnu wodu z rěčnych zawěrow - w cyłoněmskim přirunanju wysoka hódnota. Hdyž fachowc kaž Philipp wo problemje wody rěči, njeměni wón na kóždy pad mnóstwo wody, ale skerje wužiwajomnosć we wěstych časach.

Přitok do rěčnych zawěrow

podaćach krajneho zarjadnistwa rěčnych zawěrow lětsa w juliju jenož třećinu jich přiliwa dóstał, kotryž maja hewak w přerězku tutoho měsaca. Sćěh hodźi so tuchwilu wosebje při rěčnym zawěrje Lejny młyn we wuchodnych Rudnych horinach wobkedźbować. Tón je tuchwilu jenož něhdźe połpołny połny. Kamjentny móst w spjatym jězorje, kiž hewak dospołnje pod wodu leži, je zaso nastał. 

Sakski „suchi čas“ je dlěje hač dźesać lět znajmjeńša za fachowcow spóznajomny. Wot lěta 2013 dnowna woda woteběra. Wot lěta 2018 sćěhowachu tři wurazne suche lěta. Jenož lěto 2021 bě wuwzaće. Njewobsteja hižo žane bytostne sněhowe składy zymy, štož so zaso na dnownu wodu wuskutkuje. Wudymjenje přiběra, mjez druhim tohodla, dokelž přiběratej temperatura a intensita słónčnych pruhow přiběracej přeco čisćišej atmosferje.

Pritisak na strategisku resursu woda přiběra

„Wodowy etat je minjene lěta pod ćišć přišoł, dokelž mějachmy nimale přeco podpřerězne spadki“, rozprawja Filip. 2026, tak wón rjekny, budźemy zaso na tajkim puću. To samo na sebi njeje dramatiske, ale wone so lěto wob lěto hromadźi. Dotal bě stajnje dosć wody, zo by kóždemu potrjebu wotpowědowało. To pak njewostanje bjez dočasnych dohladowanjow.

Po słowach Filipa budźe přichodnje wo wjele wažniše hač dotal dešćikowe wody w městach a na wsach zdźeržeć – hesło: hubowe město. Do kotreje měry dyrbi ludnosć přetrjebu wody přichodnje redukować, na přikład w lětnich měsacach, pomjeńšić. Wokrjesy bychu hižo dźensa ze zakazom wotewzaća z powjerchowych wodźiznow reagowali. Cyłkownje budźe ćišć na strategisku resursu woda přiběrać.

Přetrjebarjow z dobrymi argumentami přeswědčić

Zo by so naslědniše wužiwanje wody spěchowało, wupraja so Filip za cyłoněmski model po bayerskim přikładźe: Tam wotedawkuje so za wjetše wužiwanje wody tak mjenowany „wodowy cent“. Za dobywanje dnowneje wody płaći tam nětko 10 centow na kubikny meter (1 000 litrow). Płaći přiražka 5 000 kubiknych metrow wob lěto. „To je zawěsće šrub, kotryž hodźał so přestajić“, je Filip přeswědčeny. Nima zmysła, problemy zatajić. Přetrjebarjo móhli so zawěsće z dobrymi argumentami přeswědčić.

Zo je wažne, zwonka róžka myslić, dopokazuje dalše žadanje za sakske wodowe hospodarstwo. Přez kraje přesahowace dojednanje z Berlinom a Braniborskej je swobodny stat winowaty, wosebje w suchich časach dosć wody do Sprjewje pušćeć. Při niskej wodźe pochadźa něhdźe połojca wody w Sprjewi z „zamołwjenja“ brunicoweje jamy – wotklumpanja a wotwodźowanja dnowneje wody, přesakowaceje wody abo wody z jamow. 

Sakska dyrbi Braniborsku a Berlin z wodu dodawać

tohodla je prašenje, što budźe po kóncu brunicoweho časa. Po měnjenju Filipa by dospołne wotstronjenje zasypow z jamy pod wěstymi wobstejnosćemi kritiske było, na přikład za wodowy turizm w Błótach. Zo bychu so předewšěm w času suchoty k dispoziciji stejace mnóstwa wody w přitočnišću zachowali, by trjeba było, znajmjeńša nachwilnje dale „bahnić“ abo wjace składowanskeho ruma wutworić. Jako třeću móžnosć je přesadźenje wot Łobja k Sprjewi předwidźane – ale tež tu je spjećowanje.

Dirigent - rołowy system z klumpami - budźe najskerje předewšěm financielne wužadanje. Jeničce za čaru k přewodźe su dotal wotwisnje wot trochowanja wjacore sta milionow eurow trochowali. Lětne wobhospodarjenske kóšty, na přikład za klumpanje wody, hodźa so na jednocyfrowu milionowu sumu trochować. Filip skedźbni tež na časowy ramik tajkeho projekta. Njeje to něšto, štož w běhu někotrych lět do krajiny zasadźiš. To je dalša přičina, čehodla wostanje woda nadawk generacije.

Copyright 2026, dpa (www.dpa.de). Wšitke prawa wobchowane