Wustajeńca wo erotiskich wobchodach jako špihel přewrótowych lět

erotiske wobchody w času přewróta: Nowa wustajeńca w Erfurće wobswětla swět erotiskeho wikowanja we wuchodoněmskej prowincy. „Tema zda so drje bicarna, ale wězo tči w njej tójšto časowych stawiznow“, rozłožuje Uta Bretschneider, kulturna antropologowka a nawodnica Centruma přichoda za jednotu Němcow a europsku transformaciju w Halle (Solawa). 

Zhromadnje z historikarjom Jensom Schönu je wona knihu wo erotiskim wikowanju we wuchodnej Němskej wot lěta přewróta wot lěta 1989 sem wudała. Wosebita wustajeńca ze samsnym mjenom „Prowincielna lóštnosć. Erotiske wobchody we wuchodnej Němskej“ pokazaja wot štwórtka w Durinskim muzeju za ludowědu fotografije Karen Weinert a Thomasa Bachlera. Tute nastachu w běhu slědźenjow a wuznamjenjeja so přez „dokumentariski, molerski“ charakter, Bretschneider rjekny. Hač do 25. oktobra je wustajeńca w durinskej stolicy widźeć. 

„Předewšěm su to dohlady do swětow, kotrež snano njewočakuješ, a do powołanskich pućow, kotrež snano chětro wobdźiwaja“, praji Bretschneider. Wustajeńca wěnuje so tež prowincam zwonka wulkoměstow.

„Kóždolětny dowol w seksshopach we wuchodoněmskej prowincy“

je Bretschneider připadnje na temu storčił. Za čas koronapandemije je wona z wotnajatym awtom po juhu Braniborskeje jěła – a je naraz w nawigaciskim systemje seksshop wuhladała, wona powěda. Po prěnich rešeršach nasta kuriozne wotkryće zhromadny knižny projekt z historikarjom. Schöne je Berlinski zastupowacy społnomócnjeny za předźěłanje diktatury SED. Wón zaběraše so na přikład z wjesnymi kónčinami a ratarstwom w NDR.

Za knižny projekt wopytachu woni zbytne erotiske wobchody we wuchodoněmskej prowincy a sej žiwjenske stawizny jich wobsedźerjow wobhladachu. „Smy dwě lěće naju kóždolětneho dowola w sexshopach we wuchodoněmskej prowincy přebywali“, powěda kulturny antropolog.

Jeje ambicija bě, cyły wuchod přepućować. To pak wopokaza so jako ćeše hač wočakowane. Tak měješe so tehdy jenički hišće zwostaty wobchod w Mecklenburgsko-Předpomorskej zawrěć. Na kóncu přewjedźechu dźesać interviewow z wobsedźerjemi erotiskich wobchodow na kraju. Stawizny tutych ludźi a jich předawanskich wobłukow buchu w twórbach wobeju fotografow zapopadnjene. 

Přikładnje za čas po kóncu NDR

Tema je tak zajimawa, dokelž hodźa so z erotiskimi wobchodami wuwiće po přewróće kaž pod lupu přepytować, tak Bretschneider. Kónc NDR woznamjenja za mnohich ludźi přewrót – na přikład hladajo na jich powołanske biografije. „A tale branša bě takrjec šansa, powołanske žiwjenje w samostatnosći dale wjesć.“ Ale tež wliw globalizacije a digitalizacije je na tutym přikładźe widźomny. 

Rozkćěw tutych małych wobsedźerskich wobchodow bě spočatk 90tych lět. „Běchu to hoberske wiki“, wona powěda. W NDR běštej pornografija a wikowanje z pornografiskim materialom zakazanej. Po přewróće mějachu tuž wjele nachwatać. „To bě w mnohich wobłukach tónle tak mjenowany nachwatanski konsum, hdźež sej ludźo z NDR prosće myslachu: ‚Tak wulkotnje, nětko móžemy sej wšitko kupić, štož chcemy‘“, wona powěda.

Druhdy wjacore wobchody na jednym městnje

Kelko tajkich wobchodow bě, njeje znate, tak Bretschneider. Po tym šeri ličba 2 000, štož pak njeje dopokazane. Wěste jenož, zo běchu wjacore wobchody tež w małych městach – na přikład tři w Ascherslebenje a dwaj na jednej hasy w sakskim Oschatzu.

srjedź 1990tych lět přińdźechu mnohe małe wobchody pod ćišć erotiskich rjećazow. Z přichadom interneta a internetneho wikowanja w 2000-tych lětach njemóžachu mnozy wjace sobu dźeržeć.

Kak dołho budźe „prowincielna požadosć“ trać?

„Tak dawatej woprawdźe dwě horšći wobchodow, kotrejž hišće eksistujetej“, Bretschneider měni. Tute móhli hišće eksistować, dokelž su na swójskim wobsydstwje a wobsedźerjo su w dalokej měrje sami za tejku. Štóž erotiske wudźěłki w interneće kupować nochce, dyrbi drje přichodnje časćišo do města jězdźić. „Prowincialna požadosć w prowincach“ drje wěčne žiwjenje njezměje, měni kulturny antropologa.