swojim kubłanskim systemom w přirunanju zwjazkowych krajow ze kubłanskohospodarskeho wida znowa na prěnim městnje. W lětušim „Kubłanskim monitorje“ dźěłodawarjam orientowaneje iniciatiwy Nowe socialne wične hospodarstwo (INSM) wostanje swobodny stat dale na prěnim městnje. Kaž hižo loni slěduja Bayerska, Hamburg a Badensko-Württembergska. Na kóncu pola stejitej NRW a Saksko-Anhaltska před Bremenom, kotryž steji znowa deleka na lisćinje. Přirunowanska studija Němskeho hospodarskeho instituta (IW) přepytuje kubłanske systemy zwjazkowych krajow na zakładźe 98 tak mjenowanych indikatorow. Tak postaja so kubłanske wudawki na šulerja w poměrje k cyłkownym wudawkam zjawnych budgetow na wobydlerja. Přirunuja so tež inwesticije do šulow a wysokich šulow, kluč hladanja dźěći w kubłanišćach, wulkosće rjadownjow, kwota njewotzamknjenjow šule abo wobdźělenje na cyłodnjowskich poskitkach. srjedźišću steji, kotry přinošk kubłanski system k derjeměću zaruča, šansy postupa za jednotliwca twori a wobdźělenje zaruča, woni praja. Awtorojo skedźbnjeja na negatiwne wuwića minjenych lět, kotrež pedagogiske studije wospjet wotkrywaja: woteběrace kmanosće we wobłukach matematika, přirodowěda a čitanje kaž tež stupacy podźěl šulerjow, kotřiž minimalne standardy abo kwalifikaciju njedocpěja. „To njewohroža jenož indiwidualne wobdźělenje a móžnosće postupa, ale tež fachowu bazu němskeho hospodarstwa cyłk Kubłanski monitor widźi trěbnosć jednanja we wobłukach sahacych wot zažneho rěčneho spěchowanja hač k fleksibelnym pućam powołanskeho překwalifikowanja. Demografiske wuwiće ze pomjeńšenej dźěłakmanej ludnosću we wuchodoněmskich krajach mjenuja „wosebje dramatiske“. Připućowanje je wažne. „Kubłanski system móže so na mnohich polach pozitiwnje wuskutkować, wot posrědkowanja swětej politizma na šulach hač k wužiwanju potenciala mjezynarodnych studentow přez zaručenje studijnych kapacitow a wutwar přewodźacych poskitkow na wysokich šulach.“ kaž loni wuzběhuje studija cyłodnjowske hladanje w Sakskej, načolniku. Po studiji so wosebje wulki podźěl dźěći w Bayerskej hłownohamtsce w šuli abo pěstowarni zastaraja. Wosebje derje kwalifikowany personal pěstowarnjow z mało njewukubłanymi mocami w Sakskej a dobrymi wuslědkami w testach šulskich wukonow tež pozitiwnje hódnoća. Sakski kultusowy minister Conrad Clemens (CDU) hlada doprědka. „Sakska njemóže wotpočnyć na ławrjencach. Hišće lětsa chcemy nowelu šulskeho zakonja předpołožić“, komentowaše wón wuslědk. Zaměry su moderne, na daty bazowane šulske wuwiće, na kompetency orientowane wuknjenje, zwjazana wučba a wjace medijoweje pedagogiki. „Jenož hdyž naš kubłanski system dale wuwiwamy a našu strategiju Bildungsland 2030 konsekwentnje zwoprawdźamy, wostanjemy w šulstwje dale na čole Dźěłarnistwo kubłanje a wědomosć (GEW) warnowaše před tym, z wuslědkow konkluzije sćahnyć, zo kubłanski system funguje. „Kubłanski monitor pokazuje předewšěm kubłansko-hospodarske indikatory a ignoruje centralne wuměnjenja za dobre kubłanje. Wuslědki PISA-a a połoženje w sakskich pěstowarnjach a šulach pokazuja, zo njeje načolna pozicija w rankingu žana přičina, to wšo jasne dać“, rěkaše. „Kubłanske problemy w Němskej su dawno widźomne. Sakska je jenož jednowóčna mjez slepymi“, wuzběhny krajny šef GEW Burkhard Naumann. Nětko njetrjebamy wjace rankingow, ale politiske konsekwency. Dwójny etat 2027/28 skića za to rozsudnu šansu. „Město toho, zo podpěru pomjeńši a njedostatk personala přez wotpósłanja rozdźěli, dyrbi Sakska konkretnje tam, hdźež je najwjetša potrjeba. Po Naumannej pak Education Monitor jenož měri, što kubłanje za hospodarstwo čini – nic pak pod kotrymi wuměnjenjemi so kubłanje wotměwa. „Zo je Sakska zaso na čolnej poziciji, wotpowěduje dale a mjenje realitje w našich pěstowarnjach a šulach. Tam dožiwjeja přistajeni wšědnje njedostatk personala, masiwne wotpósłanja, přiběrace dźěło a pobrachowacu podpěru dźěći z wosebitej potrjebu. Ranking njemóže tutu woprawdźitosć měrić.“ Copyright 2026, dpa (www.dpa.de). Wšitke prawa wobchowaneEwaluacija z kubłansko-hospodarskeho wida
Negatiwne wuwića
Što w Sakskej prawje běži
Kultusowy minister: Sakska móže wotpočnyć na ławrjencach
GEW: Sakska je jednowóčna mjez slepymi
Realita w pěstowarnjach a šulach njewotpowěduje načolnemu městnu