Město a Drježdźany židowske wosady dopominaja tež lětsa na deportacije židowskich sobuwobydlerjow z regiona w nacionalsocializmje. Přichodnu wutoru je k tomu zjawne wopomnjenske zarjadowanje za wopory Schoah při Starym Lipšćanskim dwórnišću planowane, wot kotrehož 1942 a 1943 ćahi direktnje do lěhwa Riga w Letiskej wotjědźechu. Při tym steji po podaćach radnicy tež přichodna wizija za awtentiske městno w srjedźišću.
Kulturna měšćanostka Annekatrin Klepsch (Lěwica) widźi po zdźělenju jako historisku zamołwitosć, tych spominać, kotřiž buchu před wočemi měšćanskeje ludnosće deportowane. Tutón dźeń dopomina «na njepředstajomne njeskutki NS-diktatury a njezapřimliwe wosudy, kotrež su z deportacijemi zwjazane.» Wón napomina zdobom, «jasne stejišćo přećiwo antisemitizmej, rasizmej a kóždej formje njepřećelskosće přećiwo čłowjekej zabrać».
Po wobzamknjenju měšćanskeje rady ma na arealu z zachowanym dwórnišćowym twarjenjom wopomnjenske a dopomnjenske městno nastać, inkluziwnje židowskeho kulturneho a zetkawanskeho centruma. Je to po podaćach radnicy jedne z podaćow skućićelow a woporow z časa nacionalsocializma w měšćanskej kónčinje, kotrež so ze skulpturami abo stelemi wuhotuja a wobsahowje aktualnje wopisuja.
