Wulka němske jewišća su wopomnjensku platformu startowali, zo bychu na w NS-času přesćěhane wuměłče a wuměłcy spominali. Na projekće «Womjelkny hłosy» wobdźělene su Hamburgska statna opera, statna opera pod Lipami Berlin, Statna opera Stuttgart a Semperowa opera kaž tež Statna činohra Drježdźany. Nošerka projekta je město Bayreuth jako domizna Richarda Wagnerowych hrow. Wuchadźišćo je wustajeńca «Womjelknjene hłosy», kotraž bě mjez 2006 a 2012 w šěsć němskich městach widźeć. Wot 2012 je wona trajnje při Zelenej hórce Bayreuth pod festiwalnym dźiwadźelenjom instalowana. Prominentne hłosy aktualneho kulturneho zawoda kaž dirigent Christian Thielemann a Hamburgski intendant Tobias Kratzer narěča za to biografije potrjechenych, kaž zamołwići w Bayreuth rozłožichu. Wosud 300 wuměłčow a wuměłcow a jewišćowych sobudźěłaćerjow, kotřiž buchu mjez 1933 a 1945 z němskeho operoweho zawoda wutłóčeni a husto pozdźišo tež zamordowani, je so wudźěłał. Běchu přewažnje Židźa, ale tež ludźo, kotřiž su so NS-režimej spřećiwjeli. Wuznawaja so k tomu, «zo so dopomnjeće na tehdy so stawacu njeprawdu dźensa a w přichodźe stražuje», pisachu intendantojo wobdźělenych domow. Projekt k předźěłanju zašłosće je «njezbytny nadawk, kotryž sej stajimy, na městnje tak tež w digitalnym rumje», praji Bayreuthowy wyši měšćanosta Andreas Zippel (SPD). «Damy "womjelknjenym hłosam" zaso hłós.» Copyright 2026, dpa (www.dpa.de). Wšitke prawa wobchować«Dopomnjeće stražuja»
