Googly woči a AI: Što robotery w hladanju zamóža

„Pawoł“ podpěruje, njenaruna pak chorobnu sotru

Hladajo na přiběracy nuzowy pad zaběra tež politikarjow prašenje, što mašiny w hladanju činić móža, a dyrbjeli. Po podaćach zwjazkoweho statistiskeho zarjada pobrachuje hač do lěta 2049 – wotwisnje wot scenarija – mjez 280 000 a 690 000 hladarjow. Zasadźenje roboterow w hladarnjach zbudźa tuž wočakowanja, ale tež njedorozumjenja. Durinska socialna ministerka Katharina Schenk (SPD) widźi w tutych technologijach nowe móžnosće, wobydlerjow aktiwizować, towaršnostne wobdźělenje spěchować a wšědne hladanje wobohaćić. 

"Wažne je zwěsćić, zo socialny roboter hladarja njenaruna a njemóže čłowjesku kedźbnosć narunać. Hladanje je žiwe wot poćahow, dowěry a wosobinskich zetkanjow“, Šenkec wuswětli. Tež domjacy manager Jülich to tak widźi: „Mamy dosć personala. Personal wón narunać njemóže, a tež njesmě.“

Medicinski etikar: Robotery njejsu hišće hrajny přewrót w zastaranju

su potajkim tajke roboteriske systemy woprawdźe? Přehnate wočakowanja podsuwa mediciniski etikar Podstupimskeje uniwersity Robert Ranisch, kiž sam w laborje z wjacorymi roboterowymi systemami eksperimentuje. Socialne robotery su tuchwilu hišće w dźěćacych črijach. „Hladansku připrawu, hdźež robotery tuchwilu hrajny přewrót přewjeduja – njenamakaš – ani w Němskej ani we wukraju", praji Ranisch. Po swójskim wozjewjenju je wón jako projektowy nawoda zwjazkoweho strowotniskeho ministerstwa směrnicu wo robotice w hladanju starych zdźěłał.

Socialni asistentojo kaž pupk su so přez integraciju wulkich rěčnych modelow wo wjele sylniše stali hač předchadźace systemy kaž terapeutski pječat "Paro" abo humanoidny roboter "Popjer". Woprawdźite wolóženje za hladanski personal pak dotal njepřinjesechu. „Hdyž tajke připrawy maja, zwjetša jenož funguja, hdyž ludźi pódla stajeja“, Ranisch wuswětla. K tomu přińdu praktiske zadźěwki: Tajke robotery trjebaja stabilny WLAN – bjez spušćomneho internetneho zwiska komunikacija chabła. 

Drohi a žadyn wupuć z hladanskeje krizy

A modele kaž pupk su tuchwilu hišće chětro drohe. Słónčny dwór na přikład je z pomocu sponsorow wjace hač 33 300 eurow za nakup nałožił. Najprjedy njezměnja tajke robotery hladansku krizu, kotraž so přez demografisku změnu a njedostatk fachowcow dale přiwótřitej: „Tele systemy problemy hladanja dźensa a jutře njerozrisaja“, měni Ranisch.

Přiwšěm widźi pozitiwne wuskutki na žiwjensku kwalitu jednotliwych wobydlerjow: zabawu, towaršnosć a pendant – wosebje za ludźi, kotřiž pod samotnosću ćerpja. Ranisch pokazuje pak tež na etiske wobmyslenja. Tute socialne robotery su tak sčinjene, zo ludźi pozbudźuja a lišća - ženje znapřećiwjeja. Tute systemy njejsu cyle jednorje na to programěrowane – a to móže za někotrych ludźi problematiske być. Wosebje pola ludźi z demencu wobsteji strach, zo so mjeza mjez rozmołwu z roboterom a realnym čłowjekom rozmaza

Dołhodobnje pak wočakuje mediciniski etikar, zo so tajke systemy přesadźa – nic naposledk tohodla, dokelž so towaršnosć přiběrajcy na wobchad z kumštnej inteligencu zwučuje. Tež zastupnica profesora za socialnu gerontologiju na Fachowej akademiji Nordhausen Andrea Kenkmann doprědka mysli: „Přichodnje njebudźe hižo prašenje, hač čłowjek abo roboter z wobydlerjemi rěči – ale hač roboter rěči abo scyła nic.“

Kenkmann zasadźenje „Paula“ na Słónčnym dworje wědomostnje přewodźa – zhromadnje ze šulerjemi, kotřiž wobydlerjow, přiwuznych a sobudźěłaćerjow interviewuja. Hladajo na rosćacy njedostatk fachowcow wočakuje wona, zo so tajke systemy dołhodobnje dźeń a bóle realnje stanu – tež hdyž to wobžaruje. Ale hižo nětko widźi hódnotu, so wuspytać: "Paul" zeznajomja personal a wobydlerjow z techniku – a to, měni Kenkmann, njeje špatny spočatk w přestarjacej towaršnosći.

Copyright 2026, dpa (www.dpa.de). Wšitke prawa wobchowane