Miliardowe inwesticije: Sakska dalnoćopłotu wutwari

Zastaranje z ćopłotu Sakskeje steji na kromje hłubokeho přewróta. Ćopła woda a ćopłe rumnosće njeměli přichodnje hižo škódne sćěhi za klimu měć. Runočasnje ma dalnoćopłotna syć nahladnje rozrosć. Energijowe ministerstwo rěči wo inwesticiskej potrjebje wjacorych miliardow eurow. Plany komunow za to su tema wuchodoněmskeho energijoweho foruma dźensa a štwórtk w Lipsku. Zakitowarjo přetrjebarjow starosća so w minjenych lětach podróšenjow płaćiznow za kupcow dalnoćopłoty. Kak hodźi so tomu zadźěwać?

Tuchwilny staw: Sakska pioněr w dalnoćopłoće

zdźělenju Zwjazka energijowo- a wódneho hospodarstwa su bydlenja w Němskej dotal přewažnje z płunom a wolijom tepili, na třećim městnje sćěhuje dalnoćopłota z podźělom 15. 5 procentow. Tola w běhu tepjenskeho přechoda móhł jeje wuznam přichodnje jasnje rozrosć. A Sakska słuša w přirunanju ze zbytkom Němskeje hižo w načolnej skupinje teritorialnych krajow nastupajo zastaranje z dalokoćopłotu, kaž energijowe ministerstwo wuzběhnje. Wona poćahuje so na ličby z ludličenja 2022: K postajenemu terminej bě w tutym kraju 28 procentow bydlenjow z dalnoćopłotu tepjenych, cyłoněmskemu přerězkej jenož 15 procentow. W krajach kaž Hessenskej, Delnjosakskej a Porynsko-Pfalcy ležeše podźěl jenož w jednocyfrowych

Poměrnje dobry wutwar je zawostajenstwo NDR. Tehdy so mnohe bydlenske štwórće centralnje z ćopłotu zastarachu, tak zo nastachu wulke dalokoćopłotne syće. „W Drježdźanach tale syć Wobšěrnje modernizowana a po přewróće wobstajnje wutwarjena“, praji dodawar Sachsenenergija na naprašowanje. Z tym je syć dźensa wo wjace hač 400 kilometrow na něhdźe 670 kilometrow jasnje přiběrała.

Dalokoćopłota w Sakskej pak pochadźa dotal hłownje z płuna a brunicy. Hač do lěta 2045 ma so po cilu zhotowjenje klimje neutralne stać. Wuhlo jako paliwo so prjedy wukóncuje: Němska chce najpozdźišo hač do lěta 2038 wuhlo dospołnje zakónčić. Tak pochadźa we Wojerecach a Běłej Wodźe ćopłota hišće nimale dospołnje z brunicy, w Lipsku leži podźěl daloko nad štwórćinu.

Puć ke klimje neutralnej dalnoćopłoće

Wušalt je hižo zahajeny. Tak su w Kamjenicy spočatk lěta 2024 na sewjernej kokombinaciskej připrawje z jeje hoberskej pisanej kowarnju tykač sćahnyli. Dotal běchu tam masy klimje škodźaceje brunicy spalili, zo bychu milinu a ćopłotu zmilili. Płunowe milinarnje běža nětko město wuhlowych blokow. Po wuprajenju dodawarja Eins pomjeńša so tak wustork CO2 wo 60 procentow. Jedne pak je jasne: To móže jenož mjezykročel ke klimowej neutralnosći w dalokoćopłoće być.

Zwotkel budźe přichodnje dalokoćopłota za tepjenje domow, šule, běrowow a předewzaćow? Pohlad na plany zawodow pokazuje, zo budźe měšeńca. Někotre markantne projekty:

• Zawod Sachsenenergija chce ćopłotu z rěčneje wody Łobja čerpać a ju do dalnoćopłotneje syće dodawać. Za to dźěłaja plany za ćopłotnu klumpu rěčneje wody z wukonom 50 megawattow. Wona móhła 2031 dźěłać a w krajnej stolicy něhdźe 16 procentow dalnoćopłoty zastarać. Inwesticiske kóšty trochuja na něhdźe 92 milionow eurow.
• Industrijowe zawody a ličenske centry produkuja ćopłotu, kotraž wostanje husto njewužiwana. Přichodnje ma wona dalnoćopłotnu syć zastarać – na přikład w Lipsku. Tam chcedźa 38 procentow potrjeby ćopłoty z wotchadneje ćopłoty z chemiskeho parka Leuna w Saksko-Anhaltskej kryć. Za to twarja w rafineriji naměnjacy ćopłotu a twarja zwiskowu dróhu k městu. Cyłkowne kóšty trochuja na daloko wjace hač 200 milionow eurow.
• We Vogtlandskej a Rudnych horinach móhli přichodnje ćopłotu z hłubinow brać. Za to tłóči Vogtlandski wokrjes přepytowanja za geotermalnu milinarnju. W regionje wokoło Bösenbrunna leži pod zemju horca termalna woda, z kotrejž móhli dalokoćopłotu a milinu zastarać. Tež geotermalna energija móhła w Schneebergu wulki přinošk k zastaranju z ćopłotu wukonjeć, měšćanske zawody informuja. Dokładne planowanje přichodneho zastaranja z ćopłotu hišće běži, čehoždla njemóža hišće žane nadrobnosće podać, rěka.

Ćopłotu maja přichodnje přiběrajcy wulke ćopłotne klumpy, solarne termalne připrawy a wulke na milinu tepjene wodowe kotly (power-to-heat) dodawać. Planowane su tež nowe spalernje wotpadkow, w kotrychž ćopłotu do syće dodawaja.

Poskićewarjam hroza hoberske inwesticije

Komuny su winowate, tepjenske plany nastajić. Wažnu rólu ma při tym wutwar dalokoćopłoty hrać. Lipsk, najwjetše město Sakskeje, chce přichodnje něhdźe połojcu swojeje tepjeneje potrjeby z dalnoćopłotu kryć – tuchwilu je to po informacijach něšto wjace hač 30 procentow. Za to chcedźa syć jasnje rozšěrić: wot něhdźe 485 kilometrow dźensa na něhdźe 800 kilometrow w přichodźe. Zhromadnje z twarom nowych připrawow za dobywanje ćopłoty trochuja kóšty tuchwilu na znajmjeńša 3 miliardy eurow.

W Kamjenicy liča po słowach dodawarja Eins z inwesticijemi třicyfroweho milionoweho wobłuka. W měsće kryje hižo něhdźe třećinu potrjeby za ćopłotu města z dalokoćopłotu, mjez druhim za wjace hač 72 000 bydlenjow, rěka. Zaměr je, podźěl na něhdźe 50 procentow zwyšić. Za to so dalnoćopłotna syć hač do lěta 2045 poněčim wutwari a zhusći.

Škitarjo přetrjebarjow žadaja sej wjace regulowanja płaćiznow

Při wužiwanju dalnoćopłoty lutuja wobsedźerjo domow kóšty swójskeho tepjenja. Ale milinje a płunej njesmě wón poskićerja wolić. Su wulke regionalne płaćiznowe rozdźěle. Dalokoćopłota za bydlenski dom w Šwikawje a Mišnje płaći po portalu waermepreise.info něšto wjace hač 15 centow na kilowattowu hodźinu brutto, w Niskej nimale 26 centow. Tež w Freibergu, Kamjencu, Lubiju, Nowym Měsće, Olbersdorfje a Zeithainje płaćizna nad 20 centow.

„Dalnoćopłota je monopol“, hórši so Lorenz Bücklein z přetrjebarskeho centruma Sakskeje. Wón liči z tym, zo Zwjazk poziciju přetrjebarjow skrući. „K tomu słuša obligatoriska płaćiznowa platforma ze zwjazkowym zarjadom a separatnym wujednawskim wuběrkom za dalokoćopłotu.“ Přestajenje dalokoćopłoty je nadawk cyłeje towaršnosće. Kóšty njeměli tuž jednostronsce na domjacnosće walić. „Trjebamy tuž płaćiznowy dohlad, kotryž jenož retrospektiwnje njekontroluje, ale móže skutkownje zapřimnyć.“

Přihłosowarjo přetrjebarjow nochcedźa pak na politikarjow čakać. Po zwyšenju płaćiznow za kupcow dalnoćopłoty we wulkich sakskich wulkoměstach chce sej poradźowarnja přetrjebarjow płaćizny dokładnišo wobhladać. Wona je kupcow w Lipsku namołwiła, zrěčenja a stejišća ze zašłych lět zapodać. Tak chcedźa pruwować, hač je płaćizna dowolena.