Pěc so hasnje: Nowy pórclin Kahla wjace njepali

Na žurli je stajnje wótře zynčenje słyšeć. „Budu haru kachlow parować“, praji Nicole Roth a so smějkotajo a póžěrajo zdobom. „Sym sej poprawom mysliła, zo tu budu, doniž njepóńdu na wuměnk.“ Roth, srjedź 40-lětna, je nawodnica dekoraciskeho wotrjada pola Kahla Porzellan tzwr. Wona so posměwknje wo situaciji w tradicionalnym, ale insolwentnym předewzaću, hdźež je hižo wukubłanje na molerku škleńcy a pórclina zakónčiła. Druhdy pak so jej woči pjelnja ze sylzami.

Dokelž runje 182 lět na dźeń po tym, zo bu w Kahla prěni raz pórclin paleny, tam nětko wulka pěc hasnje. W přitomnosći sobudźěłaćerjow a hosći su regulatory płuna skónčnje hasnjene. „Traje wjacore hodźiny, prjedy hač so pěc dospołnje wochłódni“, praji produkciski nawoda Frank Meinhardt-Ruppin.

Pěc hodźachu so na 1 400 stopnjow celsiusa zwohrěć, zo bychu so šalki, talerje, karany a dalše hižo sformowane a předpalene pórclinowe dźěle hodźiny dołho palili. Teoretisce móžachu w 70 metrow dołhej připrawje wšědnje 50 000 dźělow palić. „Čim wjace so pali, ćim tuńšo bě dźěło w kachli“, Christoph Schwieter wuswětla. Jeho je před něšto měsacami insolwencny zarjadnik Rolf Rombach jako komisariski nawoda do Kahla dowjezł. Minjeny čas pak njewužiwachu kachle na kapacitu dosć, zo móhli je efektiwnje posłužować, Meinhardt-Ruppin dodawa.

Energijowe kóšty, kotrež běchu samo w insolwency stupali, běchu sej firmje po słowach Schwietera skónčnje šiju złamali. Bursowe płaćizny jeničce za płun běchu sylnje stupali. Energijowe kóšty za zawod wučinjachu naposledk něhdźe 200 000 eurow měsačnje.

Wysoke kóšty energije, słaba nadawkowa situacija

kóšty płuna pak njejsu k tomu wjedli, zo so w nalěću insolwentne jednanje zahaji. Tehdy bě předewzaće njerunowahu ze słabej skazanskej situaciju, njelóštom k nakupowanju w gastronomiji a wysokim energentiskim kóštam wopodstatniło. Schwieter mjeztym na to skedźbnja, zo su tež w zašłosći inwesticije pobrachowali. Přiwšěm su mašiny na dobrym techniskim niwowje. Wulku pěc předawaja. „Do zwonkaeuropskich krajow“, Schwieter podšmórnje. Ličba pórclinowych zhotowjerjow je přewidna, a to nic jenož w Němskej.

Wosebje wuchodna Němska bě hižo dlěši čas znata za industrijnu pórclinowu produkciju, hdźež měješe tež swoje historiske spočatki, znajmjeńša w Europje, z Mišnjanskim pórclinom. W dźensnišej Durinskej po podaćach hospodarskeho ministerstwa industrija booměrowaše a tež Kahla sta so ze znatym produkciskim stejnišćom. Wot lěta 1844 tam na přikład sławny muster módreho swěćela na šalki a podobnje z ruku nanjese

Jónu 18 000 přistajenych w VEB Feinkeramik

Skónčnje bu město w NDRskim času sydło statneho zawoda (VEB) Feinkeramik, kotremuž přisłušeše 17 zawodow z něhdźe 18 000 sobudźěłaćerjemi. Něhdźe 2 300 z nich dźěłaše w Kahla. Po přewróće bu tež Kahla priwatizowana a prěni raz zbankrotowana. 1994 bu Kahla/Dürynska Porzellan tzwr znowa załožena.

Tuta bě 2020 po přepadnjenju wulkeho nadawka konkurs přizjewiła a přewza je po tym dotal posledni jednaćel Daniel Jeschonowski. Do insolwency před šěsć lětami bě w manufakturje něhdźe 250 ludźi dźěłało. W meji bě rěč wo 120 sobudźěłaćerjach za firmu dźěłać. Mjeztym je jich hišće něhdźe 100, po kóncu zhotowjenja pórclina sameho budźe jich něhdźe 70.

Firma je wjacore designowe myta dóstała. Schwieter rěči wo „inowatiwnych idejach“, kotrež su w Kahli koncipowali a zwoprawdźili, a skedźbnja na přikład na pjelsćowy dekor, kiž hodźi so wopłokować. Z tym je předewzaće tež na měnjace so kupowanske zadźerženje kupcow reagowało, praji Schwieter. Typiske startowe wuhotowanje z połnym sudobjom dawno wjace prawidło njeje.

sadźi Kahla tež na hosćencarjow a hotele jako kupcow. Tež zhotowjenje wabjenskich produktow, kaž šalkow z firmowym logom a podobne, bě minjeny čas wažny wobłuk. W dekorowym wobłuku na přikład tuchwilu hišće šalki za kofejownju w Parisu pyša. „Smy je hižo někotre razy dodawali“, so Roth dopomina

Wot kónca septembra je jasne: „Sym jara płakał“,

byrnjež so insolvencny zarjadnik Rombach za to zasadźał, inwestora namakać a tež kraj Durinska bě so do prócowanjow wobdźělił; Kónc septembra wozjewichu, zo njewobsteji hospodarski zakład za trajne dalewjedźenje wobchoda.

Dekoraciska managerka Roth dopomina so hišće derje na dźeń, jako wo kóncu swojeho dźěłodawarja zhoni: „Sym płakała, wjele płakała.“ Mjez přistajenymi knježi nětko hinaša nalada. Někotři měnjachu, zo njehodźi so to hižo změnić, druzy mějachu hišće nadźiju, zo někak dale póńdźe. „A wjetšina dźěławych tu je, móžu so na nje spušćeć“, Roth wuzběhnje.

Nalada je na přikład pola Heike Schache jasna. Kaž mnozy jeje kolegojo w běłej produkciji dožiwi štwórtk swój posledni prawy dźěłowy dźeń. „Pjeć lět tu běch tu. To njeje rjane“, wona powěda. Što za 61lětnu powołansce dale budźe, wona hišće njewě. „Nětko je to runje tak … Snano pak so dźiw stanje, njewěmy.“

Wulke syły ludźi w zawodnym zawodźe: „hoberska žołma empatije“ Mjeztym

Benedikt Bernshausen hišće porjadnje poći. Jako nawoda zawodneje hawarnje so 38lětny hižo dny wjerći. Wot wozjewjenja kónca za Kahlu je nawal w zawodnej hawarni hoberski. Awta su zdźěla hižo při wuchodźe zatykane. „Mamy mjeztym wšědnje 1 500 do 2 000 kupcow“, praji Bernshausen. Hewak bychu wšědnje wjacore sta kupcow přišli.

Dny su „emocionalna seklowa čara“, wopisuje Bernshausen, kiž sam hakle dobre šěsć lět pola Kahla dźěła, ale stawizny firmy kaž žadyn druhi njeznaje. Kupcy začuwaja husto potrěbnosć, wo swójskich zwiskach ke Kahli a sudobjam rěčeć, anekdoty powědać a so za dóńt firmy a sobudźěłaćerjow zajimować. „Smějeće so zhromadnje, ale druhdy začuwaće kulku w šiji. Žołma empatije je hoberska“, měni Bernshausen.

Sudobjo, kotrež je wot dźěćatstwa pola nas

Koseck jedyn z wonych kupcow w zawodnym zastupje. „To je najskerje posledni raz, zo móžemy tu něšto kupić“, wón rozłožuje. Ze swojej swójbu je hač z Lipska přijěł, mjez nimi tež małymaj dźěsćomaj. Kahla sudobjo słuša k wšědnemu dnjej swójby. „Nětko chcemy dóstać, štož nam faluje – abo štož je so hižo skóncowało.“ Za rodźeneho Durinčana sameho pak je zwisk z pórclinom Kahla přeco tu: „Sym z sudobjom wotrostł a talerje z rjanymi dźěćacymi motiwami při tym měli.“

Zawodny přeběh ma po móžnosći hač do klětušeho dale pokročować. Tež za dekoraciju Nicole Roth płaći ładowny čas. Tam dyrbja so na přikład skazanki hišće wobdźěłać. Schadźa pak tež mała škrička: Dźěłaja „z połnej paru“, zo bychu w Kahla znajmjeńša „małe rozrisanje“ namakali, praji insolwencny zarjadnik Rombach. Tu dźe na přikład wo zachowanje marki a dekoroweho wobłuka. Roth swěći so při mysličce: „Sym połny nadźije a bych rady