Logo Die Sachsen News
Nowiny / Wotpocink

Wědomostnik ma šulski předmjet zežiwjenje za přejomne

Wědomostnik ma šulski předmjet zežiwjenje za přejomne
Drježdźanski profesor Andreas Rutz slědźi k změnjenym zežiwjenskemu wašnjam. / Foto: Robert Michael/dpa
Z: DieSachsen News
Z nimale foodom a to-go-mentalitu so jědźna kultura zhubi, praji eksperta. Při wšěm časowym ćišću njehodźi so to přeco wobeńć. Wědomje za zežiwjenje přinjese na kóncu pak wjace wokřewjenja.

Nic jenož wóčko sobu jě: Wědomy wobchad z zežiwjenjom, zežiwidłami a jich jědźu je po měnjenju ekspertow wjace hač gaumenowa radosć. «Kuchnja, restawranty, zhromadna jědź a piće maja přeco hišće wažnu socialnu a towaršnostnu funkciju», praji Drježdźanski profesor Andreas Rutz Němskej nowinarskej agenturje. To woteńdź w priwatnym rumje a so w zjawnosći rozestaja.

«Hdyž so korčmy a hosćency zhubja, so nam něšto zhubi. To samsne płaći za žiwjenske zwučenosće. Smy sej fast-food-kulturu, to-go-kulturu nawučili. Je w powołanju, ale tež w swójbje časowy management, při kotrymž njeje hižo móžno, wšitke jědźe zhromadnje zabrać abo tute same spřihotować. Při tym by to dobry započatk za změnu był: zhromadne warjenje a jědź», wuzběhny stawiznar.

Rutz přizna, zo tež wón we wšědnym dnju tutón ideal stajnje žiwy być njemóže. «Jěm jara rozdźělnje a - cyle časowje typiske - wotwisnje wot potrjeby. Sym něchtó, kiž sej tež raz něšto na ruku sobu wozmje a při połnym dźěłowym dnju to a tamne we sebi zatyka. To je w dźensnišim dźěłowym žiwjenju lědma wobeńć. Njemóžeš přeco sam warić.» Přiwšěm wón radźeše, telko kaž móžno sam na kachlach agěrować a při tym wotewrjeny za nowe być.

Wjace z tuteje kategorije

Mnozy njemóža z nutrinami ničo wjace započeć

někotružkuli tradiciju je so po suwadle do dalokeje měry zhubiło. Tak njemóhło wjetšina přetrjebarjow z nutrinami ničo wjace započeć. «Naše wowki a maćerje su ju hišće cyle samozrozumliwje přihotowali. Tutón koncept njeje w dźensnišej towaršnosći hižo zakótwjeny. Dawa drje trend Nose-to-tail - zwužitkowanje wot hłowy hač k wopuši -, to pak je skerje niša.» Zbytki zwěrjatow bychu so na zwěrjeću cyrobu předźěłali abo bychu maksimalnje hišće do kołbasy přišli.

«Wot někotreho časa dawa sylny trend preč wot mjasa k wegetariskemu abo weganiskemu zežiwjenju. Hač so to w šěrokosći přesadźi, wostanje wotewrjene», rjekny Rutz, kiž w Drježdźanach tež Němski archiw kulinariki poradźuje. Při zežiwjenju njeńdźe najprjedy wo to pokazać, što móžeš sej wšitko dowolić, ale předewšěm wo rozdźělne słody. «Čini rozdźěl, hač poccu jěš abo kokoš. Čim wjetša warjejeta zwěrjatow, ćim wjetša je warieta słoda.»

Šulske předmjet zežiwjenje by wjace było hač přejomne

po Rutzu płaći wědomje wutworić, čehodla a kak so wari. Tajke nazhonjenja su hižo za dźěći a młodostnych wažne, bychu so we wšědnym dnju pak husto rozmołwjeli. «Hdyž so sam wariš, dóstanješ wědomje za produkty a słód a rozmysluješ snano tež raz wo dodawanskich rjećazach, transportnych pućach abo klimowych wuměnjenjach za produkty. Předmjet zežiwjenje w šulach by wjace hač přejomne było.»

«Dźensa eksistuje něšto kaž superwikowa kultura. Móžu wšitko a w kóždym počasu dóstać. To njewuskutkuje hižo zrozumjenje za přirodu, za sezonalnosć, za płodowe cyklusy abo druhe přirodne procesy», praji profesor. Tute wašnje konsuma ma tež enormne ekologiske a klimowe sćěhi. «Při tym je tola jasne, zo trussački w zymje prosće tak njesłodźa kaž te z pola.»

Regionalnosć a naslědnosć při produktach wobkedźbować

Rutz je přeswědčeny, zo rozsud za wegetariske zežiwjenje wjace kedźbliwosće za produkty wuskutkuje. Hižo sam, dokelž dyrbjeli dokładnišo hladać, kajke su so přidawki wužiwali. Konsekwentnje by było, puć k regionaliće a naslědnosći hić. «Njedosaha, jenož zeleninu jěsć. Trajnje by było, jeli je tuta zelenina sezonalna, z regiona pochadźa a w najlěpšim padźe hišće bio je. Njepomha planetej, hdyž so weganje zežiwju, ale awokady wot hewak zwotkel přińdu.»

«Je ćežko, prognozu zestajeć, što ludźo za 100 lět jědźa. Njewěmy, hač je potom něhdźe hišće mórska ryba», rjekny stawiznar. Wón so jara nadźija, zo towaršnostna diskusija wo klimje, ekologiji a naslědnosći dale bóle temy zežiwjenje a produkcija žiwidłow zapřija. Kluč k změnje zežiwjenskich zwučenosćow je wědomje: «Sam warjenje pomha, je pola sebje samoho wuwiwać».

Copyright 2026, dpa (www.dpa.de). Wšitke prawa wobchować

Přełožki so z pomocu sztučnej inteligence awtomatizowane. Wjeselimy so na wašu wotmołwu a pomoc při poprawjenju našeje wjacorychłojneje słužby. Pisajće nam na: language@diesachsen.com.
Sachsen News
Čłánek z

Sachsen News

Sachsen News je za wobsah samsny wotpowědny. Kodex platformy dyrbi so wužiwać. Platforma kontroluje a wobchada wobsah po prawnych požadawkach, zwłasć po NetzDG.

Social Media