Dale a wjace słónčnych róžow na sakskich polach

Pola

słónčnych róžow so w Sakskej přiběrajcy rozpřestrěwaja. W minjenych dźesać lětach je so plahowanska přestrjeń w swobodnym staće po podaćach zwjazkoweho statistiskeho zarjada šěsćkróć powjetšiła. Lětsa rozrosćechu słónčne róže na 7 300 hektarow. Přirunujo z lětom 2025 je so jeničce 3 400 hektarow přidružiło, přirunujo z lětom 2016 wučinja to 6 100 hektarow.

Wotpowědnje powjetši so tež wobjim žnjow. 2026 bě to 18 000 tonow. To wotpowěduje tež něšto wjace hač šěsćkróć hódnoće lěta 2016.

Słónčna róža wostawa daloko wot rěpika – w Sakskej přewažowaceho wolijoweho symješka. Jeje plahowanje pak je w minjenych dźesać lětach wo pjećinu na 103 000 hektarow woteběrało. Wobjim žnjow je w samsnym času samo wo třećinu na 313 200 tonow woteběrał.

Njewěsty wunošk za rěpik

Plahowanje rěpika je minjene lěta sylne wunoškowe njewěstosće woznamjenjene, rozłožuje wuwiće Markus Theiß z poradźowanskeho běrowa AgUmenda. To zaleži na změnjenych wjedrowych poměrach a masiwnym problemje ze škodnikami pola rěpikoweje tchi. „Někotre płoniny su tak skoroděrowane, zo dyrbja so přeworać.“ W tym zwisku bywa słónčna róža jako alternatiwa dale

Zo bychu problemej škódnikow zadźěwali, mnozy ratarjo prjedy syja. To zaso napřećo klimatiskim změnam, měni Theiss. „Hdyž je ćoplišo, dyrbiš poprawom pozdźišo wusyć, potom pak stanu so młode rostlinki z woporom tchi.“

Słónčna róža tomu měješe so dotal lědma ze škódnikami bědźić. Jenož listowe šmice bychu je nadpadnyli, ale su lochce wikujomne – a jewja so tež w rěpiku, Theiss rozłožuje.

Słónčna róža w posće derje wotrěznje

AgUmenda je w nadawku krajneho zarjada za wobswět, ratarstwo a geologiju na posće płodoslěda we wokrjesu Sewjerna Sakska wobdźělena, w kotrymž so móžnosće w tak mjenowanych nitratowych kónčinach z ćežkej situaciju dnowneje wody

Na polu w Strellnje wupruwuja so bjezposrědnje pódla sebje dwě wšelakorej płodoslědźe – jedna z lokalnymi kulturami kaž pšeńcu a zymskim rěpom, jedna z alternatiwami, kotrež derje z mjenje dusykom a tež z přiběracej horcotu a suchotu. K tutym słuša słónčna róža.

Wuslědki ewaluacije pokazuja, zo skića wona zymniskemu rěpikej stabilniše žně. Tež jasnje mjenje dusykowych hnojiwow a pesticidow je trěbnych.

Plahowanje rěpika je dźěłaintensiwne

„Čim słabša je póda, ćim bóle hraje słónčna róža na swoje sylnosće“, praji Theiss. Wona je tuńša plahować hač rěpik a relatiwnje tež spušćomniša. Nimo toho je plahowanje rěpika generelnje jara dźěłaćerske a často hižo nic zlutniwe, hdyž potom wunoški pobrachuja.

Njelěpšina słónčnych róžow pak su špatniše wične płaćizny zymniskemu rěpikej. To zwisuje tež z wužiwanjom, praji Theiss. „Jeli pak wunoški zwrěšća, započnu zawody ličić a praja: ‚Okay, ja budu mjenje riskować a słónčnu róžu wuspytać‘.“

Měnjenje na słónčne róže je njekomplicěrowane. Wusywać hodźi so z techniku wusywa kukuricy, kotraž husto hižo předleži, kaž Theiss rozłožuje. Po žnjach měło so hłubokeho wobdźěłanja pódy wzdać, zo njeby w naslědnej kulturje wupadnjene symjenja słónčneje róže přerostło. Hłubokich korjenjow słónčneje róže dla njeje sylne mjelnjenje pódy trěbne. Jako postkultura hodźi so na přikład njenaročna rožka.