Kak bu bukowe drjewo surowizna za wobruče a drastu

Wšitko započina so ze zdónkom štoma. Tón přińdźe z lěsa regiona do Leuny, so wotkopje, rozruba a skónčnje we wulkim industrijowym zawodźe zhubi. Štož na druhim kóncu wuńdźe, ma na prěni pohlad lědma něšto z čwakom drjewa činić: chemiske surowizny, kotrež buchu dotal přewažnje z fosilnych surowiznow produkowane.

Runje to je ideja noweje biorafinerije finskeho předewzaća UPM w chemiskim parku Leuna. Po słowach předewzaća je 1,37 miliardow eurow inwestowała. Z planowanej lětnej kapacitu 220 000 tonow je po UPM najwjetša připrawa swojeho razu swěta.

„To je prěnja připrawa swojeho razu“, měni wiceprezident UPM Harald Dialer. To je připrawa, kotraž w tej formje dotal nihdźe druhdźe eksistowała njeje. Je to prěnja rostlina swěta, „kotraž drjewo a biomasu na chemikalije přeměnja“.

Čehodla trjeba chemija scyła wuhlik?

Za projektom tči problem, kotryž njehodźi so jeničce z wjace wětrnikami a solarnymi připrawami rozrisać. Awta móža na wobnowjomnu milinu běžeć, domy hodźa so z njej tepić. Mnohe produkty chemiskeje industrije trjebaja tomu wuhlik jako wobstatk swojich molekulow. Tón přińdźe dźensa hišće hłownje z fosilnych žórłow. Město toho chce jón UPM z wobnowjomneje biomasy zdobywać.

Dialer zwjaza to z wjacorymi zaměrami. "Myslu sej, zo docpějemy tři cile naraz." Nimo narunanja fosilnych surowiznow a přinošowanja k škitej klimy chcedźa hospodarski rozrost docpěć a wotwisnosć wot dowozow pomjeńšić. Minjene lěta su pokazali, kak wotwisnej stej Němska a Europa wot fosilnych surowiznow z druhich dźělow zemje.

Poł miliona kubiknych metrow drjewa wob lěto

Nowa surowizna pak dyrbi wotněčol. Po UPM trjeba zawod lětnje něhdźe 500 000 kubiknych metrow drjewa, hdyž swój planowany produkciski wolumen docpěje. Wona pochadźa z radiusa něhdźe 150 do 200 kilometrow wokoło Lejny.

Předewšěm wužiwaja so buki z wurjadowanja a zbytki z rězakow. Při wurědowanju jednotliwe štomy z lěsneho wobstatka wotstronjeja. „Trjebjenje njeje“, Dialer podšmórnje. UPM wužiwa certifikowanu drjewjanu biomasu, kotraž by so hewak po słowach předewzaća hłownje spaliła.

Po dodawanju so šćěpki wotrywaja a na něhdźe dwaj centimetraj wulke drjewowe třěski předźěłaja. Wone sahaja přez něhdźe 500 metrow dołhi transportny pas hłubšo do rostliny. Tam so namočichu a dale předźěłaja. Mjeztym ma drjewo po słowach zawodneho nawody Matthiasa Schleichera podobnu konsistencu kaž pola kofejoweho próška.

Wot drjewjanych třěskow hač k chemiskim surowiznam

Wotnětka so wěc komplikowanišo wobćežuje. Drjewo wobsteji hłownje z celulozy, hemicelulozy a lignina. Tute komponenty so we wjacorych kročelach wot so dźěla. Z celulozy a hemicelulozy nastawaja cokorowe rozpušćenja, kotrež hodźa so potom dale předźěłać. Lignin zaso hodźi so za specialne chemikalije a noworazne pjelnje wužiwać.

cokora nastawaja mjez druhim tak mjenowane glykole – chemiske surowizny, kotrež trjebaja na přikład za kumštne maćizny a tekstilije. Rozsudne njeje, zo přetrjebarjo pozdźišo cyle nowy produkt w rukomaj dźerža. Skerje ma so surowizna na spočatku produkciskeho rjećaza změnić: drjewo město zemskeho wolija.

To njesmě žane njelěpšiny za zhotowjerjow woznamjenić. Žadanja su wysoke, wosebje za awtowu wobruč. Wona wobsteji z mnohich wšelakich materialijow a je za wěstosć relewantna. Kaž we widejowej prezentaciji na poswjećenju rozłoži, hodźa so wobnowjomne surowizny za wobruče jenož, hdyž docpěja samsne wukony kaž fosilne materialije, steja w konstantnej kwaliće k dispoziciji a hodźa so zlutniwje wužiwać.

Za připrawu njedawaše žana přiručka Zo

to technisce funguje, je w laborje to jedne. To na běžnje dźěłacu industrijowu připrawu sčinić je dalša. Za biorafineriju tajkeho razu a wulkosće njeeksistowaše předłoha abo nawod za zapodaće do słužby, praji Dialer. Wšelake mechaniskowe, biotechnologiske a chemiske procesy dyrbja tak hromadźe skutkować, zo na kóncu spušćomnje wulke mnóstwa ze stejnej kwalitu nastawaja.

Schleicher, zawodny nawoda noweje připrawy, přirunuje staw wuwića z petrochemiskej industriju 1960tych a 1970tych lět. Předźěłanje fosilnych surowiznow bu přez lětdźesatki optiměrowane. Z nowej techniku je tomu hišće wjele wuknyć. Tež pódlanske prudy produkciskeho procesa móhli přichodnje hišće lěpje wužiwać.

Swjatočne poswjećenje njerěka potajkim, zo zawod hižo z połnej kapacitu dźěła. Produkcija specialnych chemikalijow a cokorow na bazy brunicy stabilnje běži, dalše wobłuki so tuchwilu hišće posylnjeja. UPM chce w lěće 2027 połnu produkcisku kapacitu docpěć.

Technika sama njedosaha

Potom čaka přichodny test: Dosć kupcow dyrbi nowe surowizny kupować. Lětna kapacita 220 000 tonow klinči hoberska, hladajo na globalnu potrjebu chemiskeje industrije pak je perspektiwisce stajena.

„To dyrbi wězo skalěrować“, měni Dialer. Samo PET-bleše wobsahuja miliony tonow materiala. Statysacy tonow su přiwšěm wulki přinošk. Připrawa móhła pokazać, zo hodźa so fosilne surowizny we wjetšim rozměrje narunać.

Tež Němski zwjazk chemiskeje industrije widźi inwesticiju jako „pruhu nadźije“ w ćežkim času za industriju. Industrielne wužiwanje wobnowjomnych surowiznow wotkrywa nowe hospodarske perspektiwy, rozłoži jednaćelka Němskeho zwjazka chemiskeje industrije (VCI) Nora Schmidt-Kesseler. Hač z toho dalše inwesticije wurostu, pak wotwisuje wot toho, hač móža předewzaća dołhodobnje wubědźowanjaksce produkować.

je sej toho tež wědomy. Nawoda předsydstwa Massimo Reynaudo skedźbnja, zo so finske předewzaće hižo lětdźesatki prócuje z drjewa – wot drjewowych wudźěłkow hač k papjerje a bioćěriwam. Nětko so chemikalije přidawaja. Leuna nima kónčny dypk koncerna być, ale wuchadźišćo za nowy wobchodny wobłuk.

Nichtó w Leunje njeliči z tym, zo so fosilna chemija krótkodobnje zhubi. Nowu technologiju wobhladuje Schleicher spočatnje jako wudospołnjenje. Wone ma pokazać, zo hodźi so dźěl dotal ze surowiznow ze suroweho wolija tež hinak produkować.

Po miliardowej inwesticiji a poswjećenju so rozsudny dźěl hakle započnje: Zawod dyrbi spušćomnje dźěłać, jeho produkty maja kupcow namakać – a na kóncu dyrbja so tež wupłaćić.