Žołta pšeńca & Co: Stare žitne družiny so wróća

Wjacelětna rožka: Zorno čampa časej

kaž žołta pšeńca přinjesu někotre stare družiny wosebite kajkosće sobu. Tak je něhdźe lěsny trajny rožka wjacelětna. Burja móža sej tak dźěło dalšich wusywow lutować. A wón wuwiwa tež na chudych pódach, kaž je w Rudnych horinach namakaš.

Na tele žito sadźi pjekarski mišter Markus Hertel z Mildenauwa. Wón je k tomu specielnu połnožitnu całtu kreěrował a loni we wubědźowanju «Tak słodźi kulturny region» ke kulturnemu stolicu 2025 přeswědčił. Za wužiwanje starych družinow žita je wjele dobrych přičinow, naliči pjekar: «Lěttysacy stara tradicija, wjace mnohotnosće na polach, zežiwjenskofyziologiske lěpšiny, wosebity słód, ekskluziwnosć, přirodna wobsadka, rezistency přećiwo chorosćam a naslědne produkowanje.»

bura, kiž so na stare abo rědke družiny dopominaja, so wot kraja financielnje podpěruja. Po agrarnym ministerstwje eksistuje wot lěta 2023 wosebite spěchowanje. Ratarjo dóstanu při tym lětnu přiražku 120 eurow na hektar. Při tym njeńdźe jenož wo žito, ale tež wo historiske družiny neplow kaž rólne žohnowanje a bambergske rohi abo pólne płody kaž lany djaboł a hejduš. 

Stare družiny žita: Niše z přichodom?

Zaměr je, genetiske resursy za přichodne generacije zachować, rěka pola agrarneho ministerstwa. Wone móhli pomhać, nowe družiny plahować, kotrež su regionalnje lěpje přiměrjene a klimje rezistentniše. Tež zwičnjeja regionalnym zwičnjerjam móžnosć, z wosebitymi wudźěłkami we wubědźowanskim ćišću zetkać. 

Druha wažna lěpšina je, zo tute rostliny mjenje hnojiwa a rostlinoškita trjebachu. Z tym móhł přitwar w kombinaciji z eko-ratarstwom tež přinošk k škitej a zachowanju biodiwersity w agrarnje wužiwanej kulturnej krajinje wukonjeć, tak ministerstwo.

Na sakskich polach su tajke stare družiny přiwšěm žałostnje 2023 by 10 zawodow z płoninu 431 hektarow wot spěchowanja profitowało, loni je jich 15 zawodow ze 460 hektarami było. Do kotreje měry plahowaja nimo toho burja w swobodnym staće stare družiny na swojich polach, njebudźe zběrany - tež nic plahowany wobjim jednotliwych družin a kulturow, rěka. Cyłkownje wobhospodarjeja sakskich burow něhdźe 700.000 hektarow rólneje płoniny.

towarstwje čini stare symjo k dispoziciji stejace

pak kaž přińć burja scyła hišće na tajke sywo? Towarstwo za zachowanje a rekultiwowanje wužitnych rostlinow (VERN) w Braniborskej plahuje hižo wjele lět w bankach gendatow zdźeržane symjo, zo by je testowało, rozmnožiło a na ratarjow wotedało. Při tym bu tež nimale 1.000 žitnych družin wšelakich pochadow pruwowane, rozłožuje předsydstwo Rudi Vögel. 

We wuslědku je mjeztym něhdźe 100 historiskich družinow tak k dispoziciji, zo hodźi so symješka burow rozdźělić. Čłonojo - něhdźe 150 burow w Němskej a susodnych krajach - dźěłachu na tym, wotpowědne družiny při sebi hladać a zdźeržeć. 

Při wuzwolenju dyrbjeli so tež stare družiny pod modernymi plahowannymi wuměnjenjemi wopokazać, ptački wuzběhnje. «Pod wěstymi stejnišćowymi a zawodnymi poměrami su na kóždy pad konkurencykmane.»

Copyright 2025, dpa (www.dpa.de). Wšitke prawa wobchować